Tre vốn khỏe và ít sâu bệnh, nhưng "ít" không phải là "không". Biết vài đối tượng thường gặp và cách phòng từ gốc thì gần như khỏi phải đụng tới thuốc.
Tin vui trước: tre khổng lồ là cây khỏe, ít sâu bệnh hơn phần lớn cây trồng khác. Tin cần nhớ: ít không có nghĩa là miễn nhiễm. Lơ là vẫn dính như thường, nhất là lúc cây non và mùa mưa ẩm. Việt kể mấy thứ hay gặp và cách phòng.
Tre khổng lồ là cây bản địa vùng nhiệt đới, hợp khí hậu Việt Nam, sức đề kháng tự nhiên tốt. Thân có hàm lượng silic cao, vỏ cứng, nên sâu bọ khó đục phá như mấy cây thân mềm. Bụi tre lại mọc nhanh, thay thân liên tục, nên sâu bệnh khó tích tụ lâu ở một chỗ. Nhờ vậy trồng tre nhìn chung nhẹ đầu hơn nhiều loại cây ăn trái hay hoa màu.
Nhưng "nhẹ đầu" không phải "kê cao gối ngủ". Vẫn nên đi thăm vườn định kỳ, nhất là giai đoạn cây non và những tháng mưa ẩm kéo dài.
Sâu ăn lá, rệp: hay xuất hiện ở lá non, đọt non, nhất là cây con. Phát hiện sớm thì xử lý nhẹ nhàng — bắt thủ công, cắt tỉa phần bị hại, dùng biện pháp sinh học (thiên địch, chế phẩm sinh học), vệ sinh bụi cho thông thoáng. Đừng vội phun thuốc hóa học nếu mật độ còn thấp.
Nấm gốc, thối rễ: thường do đất úng nước, đọng ẩm lâu quanh gốc. Đây là bệnh phòng dễ hơn chữa. Cách phòng: đảm bảo thoát nước tốt, không để đọng vũng quanh gốc, không trồng nơi trũng ngập. Đất tơi xốp, thoát nước — có biochar trộn vào càng tốt — thì nấm gốc khó có cửa.
Măng bị hại: măng non đôi khi bị sâu hoặc động vật gặm. Theo dõi lúc ra măng rộ, che chắn nếu cần, và thu dọn măng hỏng để không thành ổ lây.
Cách phòng bệnh tốt nhất cho tre không nằm ở chai thuốc, mà nằm ở đất. Đất khỏe, hệ vi sinh vật phong phú (nhờ phân vi sinh cộng biochar) tạo ra một môi trường mà nấm bệnh hại khó lấn át — vì đã có sẵn "quân nhà" là các vi sinh có lợi và nấm đối kháng cạnh tranh, kìm hãm chúng. Cây mọc trên đất sống thì tự nó đề kháng tốt, ít bệnh, cần rất ít can thiệp.
Nói cách khác, đầu tư vào đất chính là mua bảo hiểm sâu bệnh rẻ nhất và bền nhất. Đổ thuốc là chữa ngọn; nuôi đất là trị gốc.
Nếu sâu bệnh bùng mạnh vượt khả năng xử lý sinh học, mới tính tới thuốc, và nên ưu tiên chế phẩm sinh học trước hóa học. Dùng đúng đối tượng, đúng liều, đúng thời điểm; tránh phun tràn lan giết luôn cả thiên địch và vi sinh có lợi. Và nhớ: sau đợt dùng thuốc, đừng bón phân vi sinh ngay — cách nhau ra kẻo diệt luôn quân nhà.
Thật ra mấy vườn tre mình theo, số lần phải đụng tới thuốc đếm trên đầu ngón tay. Chủ yếu là giữ đất khỏe, thăm vườn đều, xử lý sớm khi còn nhỏ. Vậy là đủ. Đơn giản mà hiệu quả.
Tre khổng lồ là cây bản địa, khỏe và ít sâu bệnh hơn nhiều cây trồng khác. Tuy vậy vẫn cần theo dõi, nhất là giai đoạn cây non và mùa mưa ẩm.
Chủ yếu do đất úng, đọng nước lâu quanh gốc. Phòng bằng cách đảm bảo thoát nước tốt, đất tơi xốp, không trồng nơi trũng ngập; trộn biochar giúp đất thoáng hơn.
Không nên. Nên ưu tiên giữ đất khỏe và biện pháp sinh học; chỉ dùng thuốc khi sâu bệnh bùng mạnh, đúng đối tượng và liều lượng, ưu tiên chế phẩm sinh học.