Mấy năm đầu tre chưa khép tán, đất trống giữa hàng để không thì phí. Trồng xen cây ngắn ngày, thảo dược ưa bóng là cách kiếm thu sớm mà còn lợi cho đất.
Trồng tre mấy năm đầu là mấy năm "nuôi" — bỏ tiền ra chăm mà chưa có thu. Nhiều người sốt ruột chỗ này. Nhưng nhìn kỹ thì có lối: khoảng đất trống dưới tán tre lúc cây còn nhỏ chính là cơ hội. Việt nói cách tận dụng.
Vài năm đầu, bụi tre chưa lớn, chưa khép tán, khoảng đất giữa các hàng (vốn cách nhau 5–6 mét) còn trống rất nhiều. Để trống thì vừa phí đất, vừa để cỏ dại mọc tràn. Trồng xen cây ngắn ngày hoặc thảo dược vào đó là cách lấy ngắn nuôi dài — kiếm nguồn thu sớm trong lúc chờ tre cho thu chính từ năm thứ 3.
Nói cách khác, cùng một mảnh đất, cùng công chăm, bạn khai thác được hai tầng giá trị theo thời gian, thay vì ngồi chờ suông mấy năm.
Trồng xen không chỉ cho thêm tiền. Cây trồng xen còn che phủ mặt đất, giữ ẩm, hạn chế cỏ dại, giảm xói mòn — đúng những thứ đất miền Trung cần. Rễ cây xen và tàn dư của nó cũng góp thêm hữu cơ, làm đất tơi hơn. Nghĩa là trong lúc chờ tre, đất không những không xấu đi mà còn được bồi dưỡng.
Kết hợp với biochar và phân vi sinh, cả khu vườn thành một hệ đang sống và sinh lợi ngay từ năm đầu, chứ không phải bãi đất chờ.
Nguyên tắc quan trọng nhất: chọn cây ưa bóng hoặc chịu bóng bán phần, và không cạnh tranh mạnh với tre về nước và dinh dưỡng. Nhiều loại thảo dược, cây dược liệu, rau màu ngắn ngày hợp trồng dưới tán. Càng về sau, khi tre lớn dần và tán che nhiều hơn, thì ưu tiên cây càng chịu bóng.
Tránh trồng cây tranh ăn dữ dội hoặc cây thân leo bò lên bám vào tre non làm cản trở. Cũng nên tính đường thu hoạch sao cho không giẫm đạp, tổn thương bụi tre đang phát triển.
Chọn đúng cây theo vùng, theo đất và theo đầu ra tiêu thụ là cả một tính toán. Cái này VIETREGEN sẽ tư vấn loại phù hợp theo điều kiện từng nơi — vì cây hợp ở vùng này chưa chắc hợp vùng khác.
Trồng xen là tốt, nhưng đừng tham. Nhồi quá dày cây xen sẽ tranh nước tranh phân với tre non — cái chính là tre, đừng để cái phụ lấn cái chính. Ưu tiên nước, dinh dưỡng cho tre ở giai đoạn đầu; cây xen là phần cộng thêm. Và khi tre đã khép tán, cho thu chính rồi, thì giảm dần hoặc chuyển sang cây chịu bóng sâu, tùy tình hình.
Mình thấy có vườn trồng xen khéo, năm đầu đã có đồng ra đồng vào từ rau và dược liệu, đỡ hẳn áp lực "nuôi tre không công". Tinh thần là vậy: đừng để đất nghỉ, cũng đừng để đất kiệt.
Chọn cây ưa bóng hoặc chịu bóng bán phần, ngắn ngày, không cạnh tranh mạnh với tre về nước và dinh dưỡng — nhiều loại thảo dược, dược liệu, rau màu phù hợp. Nên chọn theo vùng, đất và đầu ra; VIETREGEN tư vấn loại cụ thể.
Không hại nếu trồng vừa phải và ưu tiên nước, dinh dưỡng cho tre giai đoạn đầu. Tránh trồng quá dày hoặc cây tranh ăn mạnh, cây leo bám vào tre non.
Cho thu nhập sớm trong lúc chờ tre cho thu chính (lấy ngắn nuôi dài), đồng thời che phủ đất, giữ ẩm, hạn chế cỏ dại và bổ sung hữu cơ cho đất.