Đầu tư bao nhiêu, bao lâu hoàn vốn, lãi thế nào khi trồng một hecta tre sinh khối — nói bằng logic dòng tiền, và chỉ bạn cách tự tính cho mảnh đất của mình.
Trước khi xuống tiền, ai cũng muốn biết: bỏ ra bao nhiêu, mấy năm gỡ lại, rồi lời cỡ nào. Việt không hứa con số trên trời. Mình nói cách bài toán này vận hành, để bạn tự tính cho mảnh đất của mình chứ đừng nghe ai vẽ.
Chi phí lớn nhất dồn vào giai đoạn đầu: tiền cây giống, làm đất, đào hố, bón lót, và công chăm sóc mấy năm khi cây chưa cho thu. Đây là giai đoạn "nuôi" vùng nguyên liệu — bỏ tiền ra mà chưa thấy tiền về. Bình thường, không có gì lạ. Cây lâu năm nào cũng vậy.
Điểm cần nhớ: đầu tư đúng ngay từ đầu — giống tốt, trồng đúng kỹ thuật, bón biochar giữ nước giữ phân — sẽ giúp cây khỏe, rút ngắn thời gian tới ngày cho thu và giảm chi phí chăm về sau. Tiết kiệm sai chỗ ở giai đoạn này thường trả giá đắt hơn về sau.
Vườn tre bắt đầu cho thu sinh khối từ khoảng năm thứ 3. Sản lượng tăng dần theo tuổi bụi, và từ năm thứ 5–6 trở đi khi bụi đã sung thì sản lượng ổn định ở mức cao. Nhờ khai thác tỉa tuần hoàn, một lần trồng cho thu nhiều năm liền, không phải trồng lại.
Tính về dòng tiền: mấy năm đầu âm (đầu tư), tới khi có thu thì dòng tiền dương dần, và vì chi phí duy trì thấp hơn nhiều so với đầu tư ban đầu, phần thu các năm sau chảy về khá đều. Điểm dòng tiền lũy kế chuyển từ âm sang dương chính là lúc hoàn vốn.
Con số cụ thể (đầu tư mấy chục triệu một ha, hoàn vốn năm mấy, lãi bao nhiêu) phụ thuộc rất nhiều biến: giá giống, giá nhân công vùng bạn, giá thu mua sinh khối, năng suất đất, quy mô. Ai đưa bạn một con số lãi tròn trịa cho mọi trường hợp là đang nói ẩu.
Cách đúng là tự tính theo điều kiện của mình. VIETREGEN có sẵn công cụ dự toán theo hecta: bạn kéo số ha, chọn giá thu mua và các khoản chi phí, nó bày ra ngay bảng dòng tiền 8 năm để bạn thấy khi nào âm, khi nào hoàn vốn, khi nào có lãi. Chơi với mấy cái nút đó nửa tiếng là hình dung được bức tranh, chắc hơn nghe kể.
Bài toán sẽ đẹp hơn nếu tính đủ. Ngoài bán sinh khối gỗ tre (nguồn chính, được bao tiêu), còn có: trồng xen thảo dược mấy năm đầu để lấy ngắn nuôi dài; giá trị đất được cải tạo (đỡ tiền phân, tăng năng suất về sau); và tiềm năng tín chỉ carbon. Cộng dồn lại, hiệu quả thực tế thường tốt hơn khi chỉ nhìn mỗi khoản bán gỗ.
Mình nhớ hồi ngồi bấm máy tính bài toán ha đầu tiên, bấm tới bấm lui, vợ mình đi ngang buông một câu "tính hoài chưa xong à". Ừ thì tính kỹ chút, tiền mồ hôi mà. Tính xong thấy đường đi rõ ràng là làm, không dùng dằng nữa.
Tùy giá giống, nhân công, giá thu mua và năng suất đất. Nhìn chung ba năm đầu là đầu tư, thu bắt đầu từ năm thứ 3 và bứt tốc từ năm 5–6; thời điểm hoàn vốn nên tính cụ thể bằng công cụ dự toán theo điều kiện của bạn.
Có tiềm năng, nhờ một lần trồng cho thu nhiều năm, chi phí duy trì thấp và đầu ra được bao tiêu. Ngoài bán gỗ còn có thu từ trồng xen, giá trị đất cải tạo và tín chỉ carbon. Con số cụ thể nên tự tính theo điều kiện thực tế.
Dùng công cụ dự toán theo hecta của VIETREGEN: nhập số ha, giá thu mua và chi phí để xem bảng dòng tiền 8 năm và thời điểm hoàn vốn.